تبلیغات
مازندرانی(نکایی) ریکا

مازندرانی(نکایی) ریکا
مازندران قطعه ای از بهشت روی زمین 
صفحات جانبی
آوازهای گوناگون مازندرانی
هرایی و چله‌هایش


نظام شكارچیان ، آواز و دوتار
نظام شكارچیان بدون شك مهم‌ترین موسیقیدان گدار منطقه به حساب می‌آید. وی ، كه اوایل انقلاب از دنیا رفت ، تاثیر عظیمی بر موسیقی شرق مازندران برجا گذشته است . بسیاری از دوتار نوازان امروزی او را الگوی فایل تقلیدی برای موسیقی دوتار در شرق می‌دانند . در این ضبط، نظام شكارچیاان اواز با وزن آزاد هوایی را اجرا می‌كند كه به احتمال قوی از فرهنگ های موسقیایی همسایه‌ی مازندران به عاریت گرفته شده است. اشعار این آواز عموماً به زبان فارسی است . در ضمن ، هرایی اصولاً مقدمه ای است برای آوازهای موزونی كه در پی آن می‌آیند ، و به همراه هوایی ، همچون یك مجموعه (بگوئیم سوئیت) اجرا می‌شوند . این آوازها ، كه به آنها چله ها یا شاخه های هوایی می‌گویند ، گاه هم از نظر مد و هم از نظر ریتم با هم تفاوت دارند در این ضبط فقط بخشی از این چله ها آمده است .


سوت داوری


یزدان فیوج ، آواز و دوتار
نمونه‌ی یك سوت شرقی كه توسط یزدان فیوج اجرا شده است. در این سوت نام چند شخصت دیگر برده می‌شود كه حداقل یكی از آنها ، حجت غلامی ، م وضوع یك سوت جداگانه به همین نام است.
اشعار دو بند آخر :
یك روز نیشت بیمه اما اما اتاق بالا یك روز در اتاق بالا نشسته بودیم .
بدیمی قاصد پاكت بیارده ، اونجا دیدم قاصد پاكتی به آنجا آورد
بدیمه دارنه پاكت سلطانی امضا دیدم پاكت امضای سلطان را دارد
بنویشته رسول شما بین بالی آ رسولی نوشته شما بیائید بالا
دعوت دارنه شمار كاركنده ملا در محله‌ی كاركنده شما را دعوت كرده اند .
اول صب بن هدا بیمه بریا اول صبح من بر پا داده بودم
وچا خار همه كنین یار خانه اسبا گفتم بچه ها اسب هاتان را آماده كنید
مسلسل سبك و بهیرین همرا مسلسل سبك را همراه بیاورید.
حجت غلامی بمانه سر پاسگاه حجت غلامی سر پاسگاه بماند .
آیه پاسگاه برار نووئه تنها ]تا[ پاسگاه ما تنها نباشد برادر .
سوت حسین خان



نورمحمد طالبی: آواز ، احمد محسن پور ، كمانچه
سوت ها آوازهای موزون روایتی اند كه اشعار آنها در وصف (یا از زبان) شخصیت های تاریخی است .
این شخصیت های تاریخی ، غیر از یكی – دو نفر ، همه از یاغی های دوران بی‌ثباتی حاكمیت مركزی، در زمان گذار از حكومت قاجار به حكومت پهلوی‌اند. سوت حسین خان ،‌با اشعار فارسی ، به نظر می‌رسد كه در اصل سنگسری باشد.


صنم شرق


محمد رضا اسحاقی : آواز و دوتار
روایت دیگری از صنم شرق كه به همراه دوتار اجرا می‌شود . اسحاقی امروز یكی از مهمترین دوتار نوازان مازندران است . وی به دنبال صنم قطعه ای موزون اجرا می‌كند كه خود او آن را قطعه ای ضربی مربوط به این آواز به حساب می‌آورد. به اعتقاد اسحاقی همه‌ی آوازهای با وزن آزاد مازندرانی حداقل یك قطعه‌ی موزون به همراه داند.

صنم و نجامی شرق


محمد حسن طالبی، آواز
محمد حسن طالبی زوج صنم – نجمای شرق را دو نوبت پی در پی اجرا می‌كند و برای هر نوبت یك بند دوبیتی از صنم را بلافاصله به یك بند دوبیتی از نجما پیوند می ‌زند. در صنم سبك آوازی – گفتاری قابل توجه است.

حقانی مركز


نور محمد طالبی : آواز،‌احمد محسن پور ، كمانچه
حقانی كه به نام صنم نیز مشهور است آواز دیگری است با اصل غیرمازندرانی كه روی اشعار فارسی خوانده می‌شود . در این ضبط ، كه یك بند از حقانی اجرا شده است تم فقط یك بیت را می‌پوشاند و برای بیت دوم تكرار می‌شود .
نجمای مركز


نور محمد طالبی : آواز ، احمد محسن پور : كمانچه
نجما آوازی است كه در بعضی از نقاط دیگر ایران نیز خوانده می‌شود . اگر ملودی آن دارای ویژگی های مازندرانی است . مضمون آن اصل مازندرانی ندارد. خاستگاه این آواز روایتی كه اشعار آن فارسی و عروضی است و ظاهراً باید به صورت نقلی – آوازی اجرا شود احتمالاً منطقه فارس است در این اجرا ، كه تم یك بیت را می‌پوشاند ، نور محمد طالبی دو بند از این آواز را اجرا می‌كن

امیری غرب


همت صیادی نژاد: آواز
شیوه‌ی آوازی – گفتاری در این امیری نیز بسیار برجسته است اما فرود نهایی همانند فرود امیری مركز است . در ضمن ، پس از امیری یك دوبیتی (در این جا عروضی) بر روی یك ملودی كوتاه خوانده می‌شود كه محسن پور آن را دنباله امیری می‌نامد
گلی نارمه گل افشان ها كنم من
مالی نارمه ته قربون ها كنم من
در این دنیا دارمه یك جان خالی
اگر خواهی ته قربون ها كنم من
امیری و طالبای شرق


قربانعلی رضایی : آواز
امیری در شرق با تحریرهای كمتر و به صورت آوازی – گفتاری (cantabile-parlando) اجرا می‌شود.
در ضمن ، برخلاف مركز ، گستره‌ی صوتی از یك اكتاو ***** نمی‌كند ، و فرود نهایی آن یك چهارم بالاتر از فرود نهایی امیری مركز است . در ضبط حاضر ، قربانعلی رضایی ، خواننده ای از حوالی بهشهر ، پنج بند از امیری را كه در كه به شكل گفتگو میان امیر و گوهر است . به طالبا وصل می‌كند . در شرق هر مصرع طالبا به دو قسمت تقسیم و در هر قسمت بر روی تم مشابهی خوانده می‌شود.
امیر بوته (امیر گفت):
بورین و بهورین ام البنین زارد بروید و بگوئید زاری ام البنین را
بیه بوینه عباس نامدارد بیاید و ببیند عباس نامدار را
غیرت بوینین یك پیر و د مارد غیرت را ببینید از یك پدر و مادر
جنگ دشمن دست تهیته برارد در جنگ با دشمن از برادر دست نكشید
گوهر بوته (گوهر گفت ) :
امیر كل سركار من توكلیه ای كل امیر كار من توكل است
توكل بر خدا مدد من علیه توكل بر خدای ، مدد من علی است
جو گندم بكاشتمه و رفلك بوریه جو و گندم كاشتم فلك آن را برید
دنیا كسی غصه خورنه و نه بی عقلیه كسی كه در این دنیا غصه بخورد از بی عقلی است

امیری كوتاه و بلند و طالبا (مركز)


ابوالقاسم خوشرو: آواز ، حسین طیبی ، لله وا ، نصیر شیردل ؛ دوتار ، جمال ابوطالبی : دوتار

لطف الله سیفی : دف (به جای دست دایره)
آواز روایتی امیری ، كه اشعارآن منصوب به امیر پازواری ،‌شاعر نیمه افسانه ای مازندران است ، در هر سه ناحیه‌ی شرق و غرب و مركز به شكل های مختلف اجرا می‌شود . در ضبط حاضر ابواالقاسم خوشرو دو نمونه از روایت مركزی آن را ارائه می‌كند . امیری اول ،كه در آن تم تنها یك بیت را می‌پوشاند ، توسط خبرگان موسیقی منطقه ، امیری بلند نامیده می‌شود. امیری دوم ، كه بلافاصله پس از اولی می‌آید، نوع كوتاه این آواز است كه در آن تم تمام بند را (در اینجا شامل سه بیت) می‌پوشاند.
امیری ها به طالبا ، آواز و روایتی موزونی كه بنا به اعتقاد موسیقیدنان منطقه داستان زندگی طالب آملی را نقل می‌كند ، وصل می‌شوند . اشعار این آواز منسوب به سنی النسا‌، خواهر طالب آملی است .
بخشی از شعر طالبا :
رشتی الیجه را بدوجم قوا با رشتی الیجه ] نوع پارچه[ قبا بدوزم .
سبو برم می‌ربزنم چوقا با موی بره‌ی سیاه چوقا ] نوع لباس[ بسازم
بورم بازار بهیرم چرخی لم كلا بروم بازار كلاه نمدی چرخی بگیرم
چوی تن دیپچم سونه طالبا به چوب بپوشانم و شبیه طالب را بسازم
دور دور هماچم و بكنم تامشا دورش قدم بزنم و تماشا كنم
سر و همسرون مه رنكنین سركو سرو و همسران مرا سركوفت نزنید

ولگه سری




كیقباد میردار منصور پناهی ، آواز
آواز با وزن آزادی است كه تنها در غرب خوانده می‌شود . و جای كتولی را در این ناحیه می‌گیرد . به اعتقاد محسن پور نوعی تلفیق كتولی و امیری است . ولگا به معنای برگ و سرپسوند مكان است .
ولگه سر ، به معنای جایی است كه جنگل پایان می‌یابد .
اوراز ولگه سر وسه نووئه ولگه سر كنار اوراز ] نام آبشار[ بسته نشود
عزیزجان كه انه خسته نووئه عزیز جان كه می‌آید خسته نباشد
اگر خسته بوه دوش بار ر بیرم اگر خسته شد من بار دوشش را بردارم
چرما چرب سر شلوار بیرم كفش و جورابش را هم در‌آورم
همه گنه الان سر بهار همه می‌گویند كه در الان سر بهار است
لشكرك سرچال غرق شكار لشكرك سرچال پر از شكار است
خدا خراب ها كنه روزگار خدا خراب كند روزگار را
مه قسمت بینه لب دریا ر كه قسمت مرا لب دریا گرفت

 كتولی شرق گله حال و لیلا خانم


اصغر اتولی (كتولی) : آواز قدر اتولی: كمانچه
دو موسیقدان سرشناس گدار ، پدر و پسر ، با كمانچه و آواز ، روایت شرق كتولی را به كل حال و كیجا جانی به نام لیلا خانم پیوند می‌دهند. یك دوبیتی كامل بر ملودی كتولی و یك دوبیتی مستقل دیگر به علاوه‌ی ك تك بیتی بر روی كله حال خوانده می‌شود. به نظر می رسد كه در شرق ، نزد خوانندگان ، گرایش نسبتاً مشخصی به صدای گرفته و پرفشار وجود دارد. بسیاری از كیجاجان های مازندرانی به امتداد ملودیكی مزین اند كه اغلب نام دختر جوانی بر روی آنها خوانده می‌شود و آن را گوشواره می‌نامند . در اینجا ، گوشواره موتیف پایانی جملات موسقیایی است كه بر روی دو واژه‌ی لیلا خانم اجرا می‌شود .
بند اول لیلاخانم؛
اگر عالم بسوزه بره ورمه (لیلا خانم) اگر عالم بسوزد تو را می‌برم
اگر خدا نكشه بره ورمه (لیلا خانم) اگر خدا مرا نكشد تو را می‌برم
مره بورد بینه بشهر زندون (لیلا خانم) مرا به زندان بهشهر برده اند.
زندون چه در امبه باز تره ورمه (لیلا خانم) از زندان در می‌آیم و تو را می‌برم
كتولی و كله حال مركز


مسیب یعقوبی : آواز
كتولی –كله حال دیگری از مركز كه به شكل قطعه ی قبل خوانده می‌شود . با این تفاوت كه در اینجا ظاهراً هر سه بیت خوانده شده مربوط به شعر واحدی است . شیوه‌ی بسیار پرانرژی و پرتنش مسبب یعقوبی در اجرای این آواز ، به ویژه تحریرهای او كه سیر آن پیوسته با «ضربه‌های گلو» قطع می‌شود. قابل توجه است .
راسه سر سی واجونكا مقوم بلندهای صحراست و آوای بم گاونر جوان
كارد منه كمر ولله مه دهون كارد به كمر من است و نی در دهانم
گور پیش كامبه من سمت مازرون گاو را به سمت مازندران پیش می‌رانم
فراوون هاكنم شیر سر و راغون سرشیر و روغن فراوان تهیه كنم .
شیر سر و راغون ورمه زن مارون سرشیر و روغن را نزد مادرزن می‌برم
زن مار مه جه قهر و نومزه پشیمون مادرزن با قهر و نامزدم پشیمان است
كتولی و كله حال مركز1


شعبان نیكخو ، احمد محسن پور ، كمانچه
كتولی ها و كیجا جان ها عموماً بر روی اشعار دوبیتی اجرا می‌شوند . در اینجا . شعبان نیكخو نوعی كتولی اجرا می‌كند كه بیت نخست دوبیتی آن بر روی ملودی كتولی و بیت دوم آن بر روی نم كله حال خوانده می‌شود. پس از اجرای دو بیتی ، خواننده تم اخیر را برای تك بیت «های بروهای نشو من همدم ته / ته گل نوبهار من شبنم ته» (بیا نرو ، من همدم توام / تو گل نوبهاری و من شبنم توام) نیز ، كه می‌تواند همچون یك برگردان در زنجیره‌ كتولی ، كله حال ها به كار برده شود . تكرار می‌‌كند‌.
شعر كتولی:
كتولی بخوندم مه یار كتوله كتولی بخوانم ، یار من كتول است.
كتولی بخوندم مه منزل دوره كتولی بخوانم ، منزل من دور است
كتولی بخوندم بورم ولایت كتولی بخوانم ، بروم ولایت
شه یار دست دارمه شیرین شكایت از دست یارم شكایت های شیرین دارم

كتولی مركز و كرماشو (شب گرگ و میش)



نور محمد طالبی ،‌آواز احمد محسن پور، كمانچه
یكی از مهم ترین خواننده های مركز ، به همراهی كمانچه‌ی یك از برجسته ترین خبرگان موسیقی منطقه روایتی از آواز كتولی مركز را به كیجا جان كرماشو پیوند می‌دهد. شعر كتولی اجرا شده از زمره اشعار مازندارنی است كه وزن آن با وزن عروضی دو بیتی های فارسی مطابقت می‌كند . شیوه‌ی خوانندگی طالبی پرانرژی ،‌قوی و پرتنش است ؛ تنها ویژگی‌هایی كه می‌توان در منطقه‌ای همچون مازندران ، با تنوع چشمگیر شیوه های خوانندگی ، وجه مشترك تقریباً همه‌ی آواز خوانان به حساب آورد . بندهای دوم و سوم اشعار كرماشو به قرار زیر است :
سگ نال بن دو سوئه ته گره تو امشو پرو
سگ زیر ایوان بسته است . قربانت گردم امشب بیا
مه گته مار سخت اشتوئه ته گره ت امشو برو گوش مادر بزرگم سنگین است
گت برار محله شوئه ته گره تو امشو برو برادر بزرگم به محله می‌رود
خرد برابر مست خوئه ته گره تو امشو برو برادر كوچكم مست خواب است .
امشوی هوای كرماشوئه ته گره تو امشو برو هوای مشب گرگ و میش است
ایوون چراغ مشب سوئه ته گره تو امشو برو چراغ ایوان پرنور است 



طبقه بندی: آوازهای گوناگون مازندرانی،
[ 1391/04/16 ] [ 09:51 ] [ مهدی درخشانی منصورکوهی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

مهدی درخشانی منصورکوهی - ساکن شهرستان نکا - استان مازندران
آرشیو مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

امارگیر حرفه ای سایت